ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ನಡುವೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಪರಮಾಣು ಮಾತುಕತೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಇರಾನ್ ಮುಂದೆ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ.

ಇರಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ಯುದ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಹೊಸ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವುದು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಸಮಾಧಾನ ತಂದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕಾ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ 5 ಷರತ್ತುಗಳು

ಮಾತುಕತೆ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಹಲವು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇರಾನ್ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 400 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ

ಇದೇ ವೇಳೆ, ಇರಾನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೂ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ತರಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇರಾನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸೌಲಭ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತು ಕೂಡ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್‌ನ ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭಾಗಶಃ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಚರ್ಚಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇರಾನ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹೋಗಿದೆ.

ಇರಾನ್ ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು?

ಅಮೆರಿಕಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇರಾನ್ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. “ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದದ್ದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಇರಾನ್ ಪರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆರೋಪಿಸಿವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಇರಾನ್ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ:

ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು
ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಇರಾನ್ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು
ಲೆಬನಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಬೇಕು
ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಇರಾನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು

ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.

ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ

ಅಮೆರಿಕಾ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ Donald Trump ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇರಾನ್ ನೀಡಿದ್ದ 14 ಅಂಶಗಳ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತಿನ ಸಮರ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.

ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ನಿಲುವು ಈಗಲೂ ಅಮೆರಿಕಾ ವಿದೇಶಾಂಗ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಗಡಿಯಾರ ಟಿಕ್ ಟಿಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಇರಾನ್‌ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಏಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದು?

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗಾಟ ಇದೇ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾದರೂ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕದನ ವಿರಾಮ

ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕಾ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಜಂಟಿ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಇರಾನ್ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಭೀತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಒಪ್ಪಂದ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ನಡೆದ ಹಲವು ಮಾತುಕತೆಗಳೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆತಂಕದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘರ್ಷ ಶುರುವಾಯಿತಾದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ತೈಲ ಆಮದು ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಮುಂದೇನು?

ಈಗ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ತನ್ನ ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ತರುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಒಪ್ಪಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ನಡುವಿನ ಈ ಮಾತುಕತೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೂ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಒಂದು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಈಗ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಶಾಂತಿಯ ದಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಿವೆ.