ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ Donald Trump ಇರಾನ್ ನೀಡಿದ್ದ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಟೆಹ್ರಾನ್ ಕೂಡ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವ ಬದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಭೀತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರತೊಡಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದೆ.

ಟ್ರಂಪ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ

ಇರಾನ್ ಪರವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಹೊಸ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು, “ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನನಗೆ ಒಪ್ಪಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಈಗ ಯಾವುದೇ ಸಡಿಲಿಕೆ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರುವವರೆಗೂ ಒಪ್ಪಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇರಾನ್‌ನ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಕೂಡ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿ, “ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾರೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇರಾನ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ?

ಇರಾನ್ ಕೂಡ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾತಿಗೆ ಮಣಿಯುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿಸಿಲ್ಲ. ಟೆಹ್ರಾನ್ ಸರ್ಕಾರ, ಅಮೆರಿಕದ ಹೊಸ ಷರತ್ತುಗಳು ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಮಾನ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ.

ಇರಾನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು

ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು

ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿರುವ ಇರಾನ್ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಇರಾನ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಏಕೆ ಪ್ರಮುಖ?

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಇದೇ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಿರುವುದು ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಆತಂಕ ತಂದಿದೆ.

ಇರಾನ್ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಈಗ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿವೆ.

ಅಮೆರಿಕ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಮಾತ್ರ “ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಹಕ್ಕು ನಮಗೇ ಇದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ನಿಲುವು

ಇದೀಗ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ Benjamin Netanyahu ಕೂಡ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ತಾಳಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವವರೆಗೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬಾರದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ಅಪಾಯವಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಆತಂಕ.

ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಿಲುವು ತಾಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮ ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ತೈಲ ಆಮದು ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಇರಾನ್‌ನ ಹೊಸ ನಾಯಕನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಇರಾನ್‌ನ ಹೊಸ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕ Mojtaba Khamenei ಕೂಡ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೇಳೆ “ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ.

ಇದರಿಂದ ಇರಾನ್ ಈಗ ಹಿಂಜರಿಯುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆಯೇ?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿದರೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರಾನ್ ಕೂಡ ತನ್ನ ನಿಲುವು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ತಯಾರಿಲ್ಲ.

ಇದರ ನಡುವೆ ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ನೆಲದಮಟ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಉದ್ವಿಗ್ನವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.

ಯುದ್ಧ ಇನ್ನಷ್ಟು ದಿನ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳಬಹುದು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಟ್ರಂಪ್ ಇರಾನ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವುದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದೆ ರೀತಿ ಮುಂದು ವರೆದರೆ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಡೆ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ನಿಲುವು ತಾಳಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇರಾನ್ ಕೂಡ ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದೆ.